Van een onrustig gevoel naar innerlijke rust: de beste strategieën voor duurzame ontspanning

Heb jij als hardwerkende, bewuste leider of ondernemer regelmatig last van een onrustig gevoel? Dat je wel verlangt naar rust, maar toch niet stil kunt zitten en tot rust kunt komen? Je weet dat ontspanning essentieel is, maar op de een of andere manier lukt het niet. Op termijn kan dit serieuze klachten geven. Lees verder en ontdek wat er werkelijk speelt bij een onrustig gevoel, waar het vandaan komt en hoe jij als leider deze onrust structureel de baas wordt.

Wat is een onrustig gevoel eigenlijk?

Een onrustig gevoel is een vorm van innerlijke onbalans. Je ervaart een constante onderhuidse spanning, een opgejaagdheid die je niet goed kunt verklaren. Je hoofd blijft maar doormalen, je adem zit hoog en stilzitten voelt bijna oncomfortabel. Voor veel leiders en ondernemers voelt dit inmiddels als de standaardmodus.

Je kunt het ook omschrijven als een lichte (of soms heftige) staat van paraatheid: alsof je elk moment ergens op moet reageren, zonder dat je precies weet waarop. Het is geen acute paniek, maar een sluimerende druk die langzaam uitput. Het is belangrijk om te herkennen wanneer dit onrustig gevoel jouw dagelijks functioneren begint te beïnvloeden.

Hoe ontstaat een onrustig gevoel?

Een onrustig gevoel ontstaat vaak geleidelijk. Door een opeenstapeling van factoren zoals werkdruk, constante bereikbaarheid, verantwoordelijkheidsgevoel en een gebrek aan echte rustmomenten.

Als bewuste manager of ondernemer draag je vaak veel op je schouders. Niet alleen ben je verantwoordelijk voor je team of bedrijf, maar je wilt ook betekenisvol zijn, mensen inspireren en het goed doen. Dit zorgt voor extra mentale belasting.

Daarnaast speelt onze moderne leefstijl een grote rol. De overvloed aan prikkels, digitale afleiding, multitasking en prestatiedruk zorgen ervoor dat ons zenuwstelsel bijna permanent in de actiestand staat. Hierdoor raakt het stresssysteem overbelast en wordt een onrustig gevoel de norm.

Wanneer je geen ruimte creëert om te herstellen, ontstaat er een chronische staat van alertheid die funest is voor je welzijn en waardoor het onrustig gevoel steeds dieper wortelt.

De gevolgen van een chronisch onrustig gevoel

Wat gebeurt er als je te lang rondloopt met een onrustig gevoel? Aanvankelijk valt het misschien nog wel mee, maar na verloop van tijd begint het zijn tol te eisen.

Chronische onrust kan leiden tot:

• Slaapproblemen
• Concentratieverlies
• Emotionele prikkelbaarheid
• Fysieke klachten zoals gespannen spieren, hoofdpijn of maagproblemen
• Verminderde creativiteit en productiviteit
• Burn-out of depressieve gevoelens

Voor leiders en ondernemers kan dit desastreus zijn. Je energie raakt op, je verbinding met je team verslapt en je intuïtie wordt troebel. Door een onrustig gevoel kun je uiteindelijk zelfs het contact met jezelf verliezen.

Het verlangen naar rust en ruimte

Toch is er één positief gevolg van een onrustig gevoel: het is een signaal. Een uitnodiging om het anders te doen. Veel bewuste leiders voelen een diep verlangen naar rust, naar ademruimte, naar heldere gedachten en een ontspannen lijf.

Je wilt weer keuzes maken vanuit verbinding in plaats van reactie. Je wilt leiderschap tonen vanuit rust, in plaats van kramp. Die rust is mogelijk – en niet pas als alles af is. Maar juist als je leert terugschakelen middenin de drukte. Ook al lijkt het onmogelijk, zelfs dan is het mogelijk om korte momenten te creëren waarin je jouw onrustig gevoel tijdelijk loslaat.

De oplossing: werken op 4 niveaus van ontspanning

Om een onrustig gevoel werkelijk te doorbreken, is een holistische aanpak nodig. Alleen een rondje hardlopen of een avondje Netflix is simpelweg niet voldoende. Er zijn verschillende niveaus om te ontspannen, namelijk fysieke ontspanning, emotionele ontspanning, mentale ontspanning en spirituele ontspanning.

1. Mentale ontspanning

Onze huidige maatschappij is erg gericht op tijd, planningen, kennis, succes, groter, meer, beter, etc. Ons brein maakt hierdoor overuren. De gehele dag zijn we bezig met nadenken, overleggen, concluderen, analyseren, piekeren en plannen. Niet alleen op het werk, maar ook thuis!

Tevens zien we dat we te maken krijgen met steeds meer prikkels. De hoeveelheid prikkels die vandaag de dag op ons afkomen is sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw vervijfvoudigd (wetenschappelijk vakblad Nature Communications)! Je mobiele telefoon plingt, trilt of ringt de hele dag door. We hebben altijd wel iets te doen en kunnen maar moeilijk stilzitten. De radio of tv staat voortdurend aan. Op de wegen is het megadruk en het liefst doe je twee of drie dingen tegelijk, want je ‘moet’ nog zoveel. Onderschat overigens het woordje ‘moeten’ ook niet. Dit woord overprikkelt ons ook. Je ervaart druk, spanning, dwang, weinig keuzevrijheid, etc.

Wanneer dit allemaal positieve prikkels zijn, dan kunnen je brein en je lijf hier langduriger en gemakkelijk mee omgaan, dan wanneer het negatieve prikkels zijn of wanneer je te maken hebt met (extra) stress of als je hier minder goed tegen kunt. Bijvoorbeeld wanneer je hooggevoelig bent of ADHD hebt.

Door de continue overbelasting van je brein en het daaraan gekoppelde overbelasting van je (sympathische) zenuwstelsel kom je moeilijk tot mentale ontspanning. Deze overbelasting is overigens ook dé reden dat we op andere niveaus lastig kunnen ontspannen.

2. Fysieke ontspanning

Lichamelijke ontspanning is een essentieel, maar vaak onderschat onderdeel van welzijn. Als leider of ondernemer sta je vrijwel altijd ‘aan’. Je agenda zit vol, je staat constant onder druk, en pauzes voelen als verloren tijd. Hierdoor zit je lichaam in een voortdurende staat van paraatheid. Je schouders staan strak, je ademhaling is hoog en oppervlakkig, en je spijsvertering of slaap kan eronder lijden. We eten snel een (ongezonde) hap achter ons bureau of slaan de lunch zelfs over. Slapen wordt als luxe of zelfs als zwakte gezien – “ik rust wel als ik dood ben,” hoor je sommigen zeggen. Dat is natuurlijk onzin: zonder fysieke ontspanning raak je langzaam maar zeker uitgeput. Je lijf draagt immers de spanning van je geest.

Vaak voelen we ons ook mentaal te onrustig om echt fysiek te kunnen ontspannen. Als je geest stopt met inspanning volgt de ontspanning van je lichaam als vanzelf.

Maar het omgekeerde is ook waar. Door lichamelijk te ontspannen kun je ook beter mentaal ontspannen. Juist door inspanning en fysieke uitputting worden er stofjes geproduceerd die stress tegengaan, wat ervoor zorgt dat je na je inspanning beter kunt ontspannen.

3. Emotionele ontspanning

Ook deze vorm van ontspanning krijgt vaak onvoldoende aandacht. Vaak worden lastige, moeilijke emoties weggedrukt. Zelf het onrustige gevoel proberen we weg te drukken. De één gaat juist eten en de ander vlucht in tv kijken, shoppen, roken, drinken, social media, etc. Zoals in een van mijn eerdere blogs vermeld, hebben de meesten van ons ook nooit geleerd hoe je met (lastige) emoties om moet gaan.

Door deze emoties continu te negeren, hopen ze zich op met het risico op een uitbarsting of het gevoel geen grip meer te hebben op jezelf en het leven. Door ze juist toe te laten in plaats van ze weg te drukken, zullen ze snel wegebben. Ook hier geldt overigens dat als we ons mentaal onrustig voelen, we lastiger emotioneel kunnen ontspannen. Je ziet dus dat de verschillende niveaus ook impact op elkaar hebben.

4. Spirituele ontspanning

Spirituele ontspanning gaat over de diepere verbinding met jezelf en met iets dat groter is dan jij. Het draait om zingeving, betekenis en de vraag: waarom doe ik wat ik doe? Voor veel bewuste leiders is dit een steeds belangrijker thema geworden. Zeker in een wereld waarin prestaties, bezit en status zo centraal staan, ontstaat er een groeiende behoefte aan innerlijke rust en bezieling.

We verlangen naar verbondenheid: met onszelf, met de mensen om ons heen, en met de natuur of een groter geheel. Dat kan zich uiten in spiritualiteit, religie, natuurbeleving of stilte. De explosieve groei van yogascholen, meditatie-apps, retraites en spirituele communities laat zien dat dit verlangen breed leeft. Het zijn manieren om even uit de hectiek te stappen en weer te voelen wat echt belangrijk is.

Toch is het een uitdaging om deze spirituele rust vast te houden. Tijdens een retreat voel je je misschien volledig opgeladen, maar terug in het volle leven verdwijnt dat gevoel snel. Het vraagt om integratie in je dagelijks leven – kleine momenten van reflectie, dankbaarheid of stilte kunnen al een wereld van verschil maken.

Spirituele ontspanning helpt je om jezelf te hervinden, je waarden te voelen en keuzes te maken vanuit je essentie. Het is een vorm van thuiskomen bij jezelf. En precies dát maakt het zo waardevol als leider.

Geen balans geeft een onrustig gevoel

De meeste mensen zijn niet in balans op deze 4 gebieden van ontspanning. De meeste moeite kost het ons om mentaal geheel tot rust te komen, terwijl hier de meeste winst te behalen valt. Als je immers mentaal tot rust komt, dan vind je ook eerder ontspanning op de andere gebieden.

Stress is zo’n beetje de norm geworden. Het geeft je een onrustig gevoel in je lichaam en vaak weten we niet meer hoe we kunnen terugkeren naar ons ontspanningssysteem. Hoe langer je overigens in je stress-systeem zit, des te moeilijker wordt het om terug te keren naar ontspanning. En het nare is dat we vaak niet eens door hebben dat we continu in ons stress-systeem zitten.

Alleen fysieke inspanning met als doel om je lichamelijk te kunnen ontspannen is niet voldoende om terug te keren naar je ontspanningssysteem. Bewezen is wel dat sporten, zo’n 3-5 keer per week 45 minuten, bijdraagt aan je geestelijke gezondheid. Doen dus! Maar met de grote hoeveelheid prikkels die op ons afkomen, is sporten alleen niet meer voldoende om écht tot rust te komen.

Voor een duurzame en langdurige vorm van ontspanning is het belangrijk om naast het sporten te focussen op je mentale ontspanning. Er zijn een aantal verschillende manieren om dit te doen. Hieronder volgen de twee belangrijkste manieren.

Twee bewezen technieken om een onrustig gevoel te lijf te gaan

1. Meditatie / mindfulness

Bij meditatie proberen we de aandacht naar binnen te keren. We keren ons naar binnen om te kijken wat er zich in de binnenwereld afspeelt, zoals bijvoorbeeld bepaalde gevoelens, emoties of gedachten.

Bij mindfulness zijn we met onze volle aandacht bij datgene waar we mee bezig zijn. Volledig in het hier en nu. Voor beide geldt dat we ons even afsluiten van de buitenwereld en alle prikkels. We worden dus even niet geleefd, maar worden juist bewuster wie we (willen) zijn en wat we willen doen, welke keuzes we willen maken. Het helpt je om een dagelijks rustpunt te vinden en om je bewustzijn te trainen.

Voor mij klonk meditatie altijd heel zweverig. Ik zag mensen urenlang niks doen en stilzitten in de lotushouding. Niets voor mij, dacht ik toen. Langzaamaan zijn de vooroordelen bij mij verdwenen en merk ik het profijt van mediteren. Ook landelijk vindt er momenteel een verschuiving plaats. Steeds meer leidinggenden, managers, CEO’s en ondernemers beginnen de voordelen hiervan in te zien. Van de meest succesvolle mensen blijkt zo ongeveer 90 procent iedere dag de tijd te nemen om te mediteren!

Mocht je moeite hebben om te mediteren, dan kun je ook ademhalingsoefeningen en technieken gebruiken om tot diepe ontspanning te komen. Zeker bij mensen die moeilijk tot rust kunnen komen een aanrader!

2. Ademhalingsoefeningen

Sinds ik in 2017 in aanraking ben gekomen met ademwerk en de effecten hiervan op ons lichaam en geest, ben ik een groot fan.

Ademwerk of ademhalingsoefeningen stellen je in staat om je lichaam en geest met elkaar in verbinding te brengen. Het is de brug tussen de buitenkant en de binnenkant van ons lichaam en een eerlijke boodschapper van ons gevoel.

Onze ademhaling bepaalt grotendeels hoe we in het leven staan. Het wordt gevormd door onze ervaringen. Door bijvoorbeeld emoties te onderdrukken zetten we deze vast in het lichaam, waardoor we minder ademcapaciteit gebruiken. Gemiddeld gezien gebruiken we maar 30% van onze ademcapaciteit! Een verkeerde of onvolledige ademhaling kan zowel op fysiek, emotioneel als mentaal vlak ongemakken geven. Eerder beschreef ik al eens de 14 redenen waarom het belangrijk is om een goede ademhaling te hebben.

Het grote voordeel van ademwerk is dat deze altijd beschikbaar is, aanwezig is in het hier en nu en gemakkelijk is op te merken. Bovendien heeft het invloed op alle vier de niveaus van ontspanning. Met je ademhaling kun je invloed uitoefenen op je autonome zenuwstelsel. Als je je ademhaling vertraagt, activeer je het parasympatische zenuwstelsel. Dit zorgt voor rust, herstel en ontspanning.

Drie ademhalingsoefeningen tegen een onrustig gevoel

• De snelste en gemakkelijkste manier om je stressniveau te verlagen is door dus rustiger te ademen en wat meer naar de onderbuik toe. Forceer niet, adem soepel en rustig. Probeer dan je uitademing wat langer te maken dan de inademing, bijvoorbeeld door in 4 tellen in te ademen en in 6 tellen uit te ademen. Deze oefening is super effectief en simpel. Drie tot vijf minuten is al voldoende om echt verschil te ervaren.

• Ademen door de neus helpt beter tegen stress dan ademen via de mond. Zet dus een kruisje op je hand en wordt telkens als je het kruisje ziet jezelf bewust van je ademhaling. Adem je vaak door je mond? Probeer dan eens met een pleistertje (Leucopor) je mond een uurtje dicht te plakken, zie foto hieronder.

• Neem af en toe eens een adempauze. Dit kan al door bijvoorbeeld telkens als je naar het toilet gaat even in te checken bij je ademhaling. Volg je ademhaling drie tot vijf keer. Je ademhaling bevindt zich in het hier en nu en door op je ademhaling te focussen verschuift je aandacht zich van de stress naar het hier en nu.

De waarde van rust: voor jou en de volgende generatie

Steeds meer mensen realiseren zich dat ze niet alleen hun lichaam fit en gezond moeten houden, maar ook hun geest. Om meditatie en ademwerk nog wat meer uit de zweverige hoek te halen, zou dit wat mij betreft in het basispakket van de basis- en middelbare scholen mogen zitten. Hiermee zouden niet alleen ziektes voorkomen kunnen worden, maar zou er ook beter gescoord worden op het gebied van vitaliteit en levensgeluk. Succes is een gevolg.

Voor jou als leider betekent innerlijke rust: beter leiderschap, meer verbinding, scherpere keuzes en een verhoogd welzijn. Rust in je hoofd is geen luxe, het is jouw fundament.

Wil je eindelijk afrekenen met dat onrustige gevoel?

Blijf jij als leider met een continu onrustig gevoel rondlopen? Of ben jij een leider met lef? Ben jij iemand die goed naar zichzelf luistert en voor zichzelf zorgt? Iemand die weet wat hij wil en ook hiernaar handelt? Iemand die authentiek is en zichzelf te allen tijde van stress naar ontspanning kan managen? Een échte leider die ook hierin een inspirerend voorbeeld is voor velen? Een leider die het beste uit zichzelf én het team haalt?

Wil jij voor eens en altijd van dat onrustige gevoel af en jouw leiderschap verder ontwikkelen? Doe dan mee met de masterclass die binnenkort gegeven wordt. Inschrijven is helemaal gratis. Heel graag tot dan!