Je bent er voor je mensen. Je luistert, je denkt mee, je staat klaar. En toch voelt het soms alsof je jezelf kwijtraakt in dat proces. Je past je aan, je houdt rekening met iedereen, en ergens onderweg ben je vergeten wat jij zelf eigenlijk wilt.

Dat is de stille valkuil van verbindend leiderschap. Niet dat je te weinig verbinding maakt, maar dat je te veel van jezelf weggeeft in het maken ervan. Het goede nieuws: echte verbinding vraagt niet om zelfopoffering, maar om helderheid over wie jij bent en waar jij staat. Dat is precies waar een training in verbindend leiderschap mee begint, niet bij de ander, maar bij jou.

Wat verbindend leiderschap echt betekent

Verbindend leiderschap wordt vaak omschreven als luisteren, afstemmen en mensen meenemen. Dat klopt, maar het is niet het hele plaatje. Want verbinding begint bij jou, niet bij de ander.

Als jij niet weet wie je bent als leider, dan verbind je je met de verwachting van de ander. Je spiegelt wat mensen willen zien. Dat voelt fijn voor even, maar het is geen echte verbinding. Het is aanpassing. En aanpassing kost energie die je niet eindeloos hebt.

Misschien herken je het: je bent toegankelijk, iedereen kan bij je terecht, maar aan het einde van de dag ben je leeg. Je hebt de hele dag gegeven en niks teruggekregen. Niet omdat je mensen niet waardeert, maar omdat de verbinding van buiten naar binnen liep in plaats van andersom.

De verwarring tussen zachtheid en zwakte

Er bestaat een hardnekkig misverstand over verbindend leiderschap. Veel mensen denken dat verbinding betekent dat je zacht bent, dat je conflicten vermijdt en dat je iedereen tevreden houdt. Dat is geen verbinding. Dat is conflictvermijding in een warm jasje.

Echte verbinding vraagt soms juist het tegenovergestelde. Het vraagt dat je een lastig gesprek aangaat. Dat je een grens trekt, ook al is dat ongemakkelijk. Dat je nee zegt, niet omdat je de ander afwijst, maar omdat jij weet wat nodig is.

Een directeur die een traject bij Leid met Lef volgde, merkte dat zijn team hem altijd aardig vond maar hem niet serieus nam. Hij was beschikbaar, hij was begripvol, maar hij gaf nooit richting. Zodra hij leerde om vanuit zichzelf te spreken in plaats van vanuit wat anderen wilden horen, veranderde de dynamiek volledig. Zijn team had hem nooit nodig gehad als vriend. Ze hadden hem nodig als leider.

Van aanpassen naar ont-wikkelen

Het patroon van aanpassen begint niet op de werkvloer. Het begint veel eerder. In de manier waarop jij hebt geleerd om erbij te horen, om gewaardeerd te worden, om succesvol te zijn. Die patronen neem je mee naar je rol als leider. Ze zitten in je lijf, niet alleen in je hoofd.

Bij Leid met Lef noemen we dat ont-wikkelen. Met een streepje, bewust. Lagen afpellen die jou ooit beschermden maar je nu beperken. Het is geen kwestie van harder je best doen of een nieuwe techniek leren. Het is een kwestie van zien wat er schuurt en begrijpen waar dat vandaan komt.

Sylvia Bruning begeleidt dat proces. Na vijfentwintig jaar in leiderschap, een verleden bij Defensie en een eigen burn-out kent ze de prijs van jezelf wegcijferen van dichtbij. Ze gebruikt het Prisma Profiel om zichtbaar te maken welke patronen jou aansturen, niet om je een etiket te geven, maar zodat je voortaan kunt kiezen in plaats van reageren.

De drie fasen van verbinding met jezelf en je team

Verbindend leiderschap zonder grenzen te verliezen is geen vaardigheid die je een middag aanleert. Het is een reis met drie fasen die elkaar opvolgen.

In de CARE-fase ga je van overleven naar rust. Je onderzoekt eerlijk wat er in jou speelt. Welke signalen geeft je lijf af als je een grens overschrijdt? Wat doet de spanning met jou? Dat klinkt eenvoudig, maar voor wie al jaren in de overlevingsstand staat, is even stilstaan al een grote stap.

In de DARE-fase ga je van twijfel naar richting. Je hebt gezien wat er speelt, nu maak je een keuze. Wie wil jij zijn in contact met je team? Waar sta jij voor? Verbinding vanuit richting is iets heel anders dan verbinding vanuit goedkeuring zoeken. Het Z-model of Change laat in deze fase zien hoe verandering werkelijk verloopt, niet als rechte lijn maar als een proces met diepten en keerpunten.

In de SHARE-fase ga je van jezelf klein houden naar voluit leven. Je staat in verbinding met je team zonder jezelf te verliezen. Je geeft eigenaarschap, je vertrouwt, en je merkt dat je team groeit omdat jij bent gegroeid.

Grenzen stellen als daad van verbinding

Veel leiders voelen een tegenstelling tussen verbinding en grenzen. Ze denken: als ik een grens stel, dan verbreek ik de verbinding. Maar het werkt precies andersom.

Een grens is geen muur. Het is duidelijkheid. En duidelijkheid schept vertrouwen. Je team weet waar ze aan toe zijn met jou. Ze weten wat ze kunnen verwachten. Dat is de basis van echte samenwerking.

Misschien herken je de situatie waarin je steeds maar ja zei, omdat nee zeggen voelde als de ander teleurstellen. Maar dat je altijd beschikbaar bent, dat je jezelf wegcijfert, dat je uitgeput rondloopt, dat is geen verbinding. Dat is een systeem dat langzaam vastloopt.

Een grens stellen begint met weten wat jij nodig hebt. Niet als luxe, maar als voorwaarde om goed te leiden. Jij bent het vliegwiel. Als jij vastloopt, staat je team stil.

Verbinding in de praktijk: klein en krachtig

Verbindend leiderschap hoeft niet groot te zijn. Het zit in kleine momenten. In de manier waarop je een vergadering opent. In hoe je reageert als iemand een fout maakt. In of jij de ruimte opent of sluit als iemand iets moeilijks deelt.

Je oefent dat het beste in contact met anderen. Daarom werkt Leid met Lef op de live dagen in Son en Breugel met groepen van maximaal twaalf mensen. In zo’n kleine kring zie je je eigen patronen terug in de mensen om je heen, en krijg je een spiegel die een groot zaalprogramma je nooit kan geven.

Een deelneemster beschreef het zo: ze had jarenlang gedacht dat haar zachtheid haar grootste zwakte was als leidinggevende. In de groep ontdekte ze dat het haar kracht was, maar alleen als ze er haar eigenheid bij hield. Dat was een keerpunt. Niet omdat iemand haar dat vertelde, maar omdat ze het zelf zag.